Het Laatste Avondmaal in Milaan: Da Vinci’s experiment

Voor zijn meesterwerk Het Laatste Avondmaal gebruikte Leonardo Da Vinci een experimentele schildermethode ‘a secco’ die weinig succesvol was. Nog geen zestig jaar later waren de figuren onherkenbaar geworden.

Leonardo Da Vinci schilderde het Laatste Avondmaal aan het einde van de vijftiende eeuw toen hij in Milaan werkte voor Hertog Ludovico Sforza ‘Il Moro’ en Hertogin Beatrice d’Este.

Apostelen

De beschildering laat het Laatste Avondmaal zien, zoals dat wordt verteld in het evangelie van Johannes 13:21 en de reacties van de apostelen als Jezus hen vertelt dat een van hen hem snel zal verraden.

Droge muur

In plaats van de conventionele natte fresco-methode voor het schilderen op muren, koos Da Vinci ervoor om op een droge muur te schilderen. Een fresco kan namelijk gedurende het schilderen niet meer worden aangepast en het werk kan niet worden onderbroken.

Perfectionist

Da Vinci was echter een perfectionist. Hij wilde nog kunnen aanpassen, corrigeren, speciale kleureffecten aanbrengen en zijn werk onderbreken om na te denken, op straat modellen te zoeken en nieuwe inspiratie op te doen.

Experiment

Da Vinci werkte vier jaar aan zijn meesterwerk afmetingen van 4,60 x 8,80 meter. Hij gebruikte een laag pek, kalk en mastiek en schilderde daarop met tempera. Maar het bleek al snel dat zijn experimentele methode a secco geen succes was.

Verval

Al na enkele jaren begon de beschildering tekenen van verval te vertonen. Na nog geen zestig jaar waren de figuren onherkenbaar geworden en een eeuw later werd er een doorgang recht door de beschildering gebroken.

Waarde

Pas in de achttiende eeuw werd de waarde van Da Vinci’s meesterwerk ingezien. Dit was het begin van voortdurend restaureren. Er werden verschillende methodes gebruikt, van het vullen van ontbrekende stukken met olieverf tot het verwijderen en weer opplakken van delen.

Restauratie

De meest recente en volledige restauratie werd in 1999 afgerond. Het duurde twintig jaar, vijf keer langer dan Leonardo erover had gedaan om het origineel te schilderen.

Kamertemperatuur

Om er zeker van te zijn dat de refter op kamertemperatuur blijft worden er maximaal 25 bezoekers per kwartier toegelaten (reserveren is daarom verplicht).

Luchtvervuiling

De laatste jaren heeft een nieuw gevaar de kop opgestoken. Zwarte stofdeeltjes en andere luchtvervuiling trekken de refter in en gaan op de beschildering zitten wat een zwart laagje veroorzaakt.

Critici

Critici stellen dat het Laatste Avondmaal na alle restauratiepogingen niet meer als een werk van Leonardo Da Vinci kan worden beschouwd. Maar dit doet niets af aan de historische waarde van het werk. De realistische stijl en de aanwezigheid van Judas aan tafel waren absolute noviteiten en het begin van de Italiaanse Renaissance.

Da Vinci’s Laatste Avondmaal is te zien in de refter van de kerk Santa Maria delle Grazie in Milaan. Reserveren is verplicht.